Chuẩn bị mùa mưa bão từ sớm là cách tốt nhất để nhà mình đỡ thiệt hại và không bị động. Ở vùng ven biển Thanh Hóa như Nga Sơn, bão và áp thấp nhiệt đới thường đến vào nửa cuối năm, kèm mưa lớn, gió giật, nước dâng, có khi mất điện, mất sóng điện thoại vài ngày.
Ai từng qua một trận bão lớn đều nhớ cảm giác cuống cuồng: tìm đèn pin không thấy, điện thoại sắp hết pin, giấy tờ ướt hết, không biết gọi ai. Danh sách 10 việc dưới đây giúp cả nhà chuẩn bị gọn gàng, làm dần từ bây giờ, không đợi có tin bão mới chạy.
Chuẩn bị mùa mưa bão cho nhà cửa
Ba việc đầu tiên nên làm từ khi trời còn nắng ráo, vì lúc đã có tin bão thì thợ bận, vật liệu khan, ai cũng vội.
1. Kiểm tra mái nhà, cửa, tường rào
- Mái tôn, mái ngói: bắt thêm vít, buộc dây, chằng bao cát ở mép mái.
- Cửa sổ, cửa chính: kiểm tra chốt, bản lề. Cửa kính lớn có thể dán băng dính chéo để hạn chế văng mảnh.
- Tường rào, mái che yếu: gia cố hoặc tháo bớt tấm lợp dễ bay.
- Dọn đồ trên sân, ban công: chậu cây, tấm tôn, bàn ghế nhựa dễ bị gió cuốn.
2. Chặt tỉa cây quanh nhà
Cành cây to vươn qua mái nhà, gần dây điện là mối nguy khi gió mạnh. Tỉa bớt từ trước mùa bão. Cây gần đường dây điện thì báo ngành điện xử lý, không tự trèo lên chặt.
3. Khơi thông cống rãnh, máng nước
Mưa lớn mà nước không thoát kịp thì ngập sân, ngập bếp. Vớt rác ở rãnh quanh nhà, thông ống thoát nước trên mái, khơi mương trước cổng. Nhà ở chỗ trũng nên chuẩn bị sẵn vài bao cát để chắn cửa.
Chuẩn bị đồ dùng, giấy tờ và thông tin
Bốn việc tiếp theo giúp cả nhà không cuống khi mất điện, mất sóng, hoặc phải rời nhà gấp.
4. Chuẩn bị túi đồ khẩn cấp
Một túi hoặc thùng để chỗ dễ lấy, cả nhà đều biết:
- Đèn pin, pin dự phòng, nến, bật lửa.
- Sạc dự phòng đã sạc đầy.
- Nước uống đóng chai, lương khô, mì gói, sữa cho trẻ nhỏ.
- Thuốc thường dùng của người già, thuốc hạ sốt, băng gạc, dầu gió.
- Áo mưa, ủng, túi nilon to.
- Một ít tiền mặt.
- Còi để báo hiệu khi cần.
5. Cất giấy tờ quan trọng vào túi chống nước
Căn cước, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy đăng ký xe, sổ bảo hiểm, giấy khai sinh: cho vào túi zip hoặc túi nilon dán kín, để chỗ cao. Chụp ảnh lưu sẵn trong điện thoại phòng khi bản giấy bị hỏng. Kích hoạt VNeID mức 2 cũng giúp có sẵn nhiều giấy tờ trên điện thoại.
6. Lưu sẵn số điện thoại cần thiết
- 112: tìm kiếm cứu nạn, thiên tai.
- 113: công an.
- 114: cứu nạn, cứu hộ, chữa cháy.
- 115: cấp cứu.
- Số ủy ban xã, trạm y tế xã, trưởng thôn, người thân ở gần.
Ghi ra giấy, dán lên tường, vì khi điện thoại hết pin thì danh bạ trong máy không giúp được gì. Gọi 112, 113, 114, 115 không mất tiền.
7. Theo dõi tin bão từ nguồn chính thức
Nghe đài, xem tivi, theo dõi loa phát thanh và thông báo của xã. Bản tin của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia có ghi cấp gió, vùng ảnh hưởng và cấp độ rủi ro thiên tai, giúp nhà mình biết nên làm gì. Không tin, không chia sẻ tin đồn trên mạng. Khi có lệnh sơ tán thì đi sớm, mang theo túi đồ khẩn cấp, đưa người già, trẻ nhỏ đi trước.
8. Lo cho tàu thuyền, vật nuôi, hoa màu
- Tàu thuyền: vào nơi neo đậu an toàn theo hướng dẫn của địa phương và Bộ đội Biên phòng, không ra khơi khi đã có cảnh báo.
- Gia súc, gia cầm: chuyển lên chỗ cao, gia cố chuồng trại.
- Lúa, hoa màu sắp thu hoạch: tranh thủ thu sớm nếu kịp.
- Ao nuôi: gia cố bờ, chuẩn bị lưới chắn.
9. Khi bão vào: những điều không được làm
- Không ra ngoài, không ra đồng, ra biển, không đi qua ngầm tràn, cầu yếu.
- Không đứng gần cột điện, cây to, tường yếu.
- Nước vào nhà thì ngắt cầu dao tổng ngay.
- Không dùng bếp than, máy phát điện trong phòng kín.
- Lúc gió lặng có thể là đang ở giữa tâm bão, gió sẽ quay lại rất nhanh. Đừng vội ra ngoài.
10. Sau bão: cẩn thận hơn cả lúc bão
- Tránh xa dây điện đứt, cột điện nghiêng. Báo ngay cho ngành điện.
- Kiểm tra nhà cửa trước khi vào lại, nhất là tường, mái bị nứt.
- Chỉ bật điện lại khi ổ cắm, thiết bị đã khô.
- Đun sôi nước trước khi uống, dọn bùn, khử khuẩn nhà cửa.
- Hỏi thăm hàng xóm, nhất là nhà có người già sống một mình.
Kế hoạch riêng cho người già, trẻ nhỏ, người ốm
Mỗi nhà nên thống nhất trước vài điều, ngồi nói với nhau một bữa cơm là đủ: khi có lệnh sơ tán thì đi đâu (nhà người thân ở chỗ cao, điểm tránh trú của xã), ai đưa ông bà đi, ai trông trẻ, ai lo vật nuôi. Người già dùng thuốc hằng ngày cần có đủ thuốc cho ít nhất vài ngày. Nhà có người nằm một chỗ nên báo trước với trưởng thôn để được hỗ trợ khi cần.
Trẻ nhỏ thì nên được dặn bằng lời dễ nhớ: không ra sân khi gió to, không lội nước, không chạm vào dây điện, lạc người lớn thì đứng yên chỗ an toàn và gọi to. Cho trẻ thuộc số điện thoại của bố mẹ, hoặc viết vào mảnh giấy để trong túi áo.
Đừng quên vật nuôi trong nhà và giấy tờ của người già. Thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường, kính lão, máy trợ thính, gậy chống: những thứ nhỏ này khi sơ tán vội rất hay bị bỏ quên, mà thiếu là ông bà khổ ngay.
Con cháu đi làm xa nên gọi về trước mỗi đợt bão, nhắc bố mẹ sạc điện thoại, kiểm tra túi đồ, và lưu số của một hàng xóm tin cậy để hỏi thăm khi không liên lạc được với bố mẹ.
Làm việc này trên Tiện Ích Địa Phương
Tiện Ích Địa Phương là ứng dụng tiện ích của khu vực, đang chuẩn bị ra mắt, bắt đầu với Tiện Ích Nga Sơn. Trong mùa mưa bão, ứng dụng giúp:
- Khẩn cấp & Cứu hộ: nút gọi nhanh 112, 113, 114, 115 và đầu mối cứu hộ trong vùng đã được xác minh. Danh sách lưu sẵn trên máy, mất mạng vẫn mở được.
- Thông báo địa phương: thông báo của xã về lịch cắt điện, sơ tán, khắc phục sau bão. Thông báo loại Khẩn được gửi cả ngày lẫn đêm.
- Danh bạ công: số ủy ban xã, trạm y tế, công an xã, có nút gọi và chỉ đường.
- Thợ sửa, Vật liệu xây dựng: tìm thợ sửa mái, sửa điện, mua tôn, ngói sau bão.
Ứng dụng không phải của Nhà nước và không thay thế các số khẩn cấp. Khi nguy hiểm, luôn gọi 112, 113, 114, 115 trước.
Câu hỏi thường gặp
Gặp nạn trong bão thì gọi số nào?
Gọi 112 cho tìm kiếm cứu nạn, 114 khi có người mắc kẹt, đuối nước hoặc cháy nổ, 115 khi cần cấp cứu. Nói rõ chuyện gì, ở đâu, bao nhiêu người.
Mất sóng điện thoại thì làm sao?
Tiết kiệm pin: giảm độ sáng, tắt ứng dụng không cần. Thử nhắn tin vì tin nhắn dễ gửi hơn cuộc gọi khi sóng yếu. Ra chỗ thoáng, cao hơn một chút nếu an toàn. Dùng còi, đèn pin để báo hiệu.
Nên chuẩn bị túi đồ khẩn cấp từ khi nào?
Ngay từ bây giờ, rồi kiểm tra lại mỗi đầu mùa mưa: thay nước, đồ ăn sắp hết hạn, sạc lại sạc dự phòng.
Cấp độ rủi ro thiên tai trong bản tin là gì?
Là mức nguy hiểm của thiên tai, chia từ cấp 1 đến cấp 5, cấp càng cao càng nguy hiểm. Với bão và áp thấp nhiệt đới, bản tin dùng từ cấp 3 đến cấp 5. Thấy cấp độ cao, bà con càng phải làm theo hướng dẫn của chính quyền sớm hơn.
Bão thì không ngăn được, nhưng thiệt hại thì giảm được nếu nhà mình chuẩn bị trước một bước. Chia sẻ danh sách này cho bố mẹ, ông bà ở quê, nhất là những nhà ở gần biển, gần sông.
Nguồn tham khảo:
- Quyết định 18/2021/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định về dự báo, cảnh báo, truyền tin thiên tai và cấp độ rủi ro thiên tai: vupc.mae.gov.vn/Data/files/18_2021_QD-TTg.doc
- Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia: nchmf.gov.vn
- Cổng thông tin Phòng chống thiên tai tỉnh Thanh Hóa: pctt.thanhhoa.gov.vn
Ảnh: thuyền đánh cá ở cảng Mũi Né (ảnh minh hoạ), tác giả Vyacheslav Argenberg, CC BY 4.0; ảnh bìa: dọn dẹp sau bão Nari ở Việt Nam năm 2013 (ảnh minh hoạ), tác giả Peter van der Sluijs, CC BY-SA 3.0. Nguồn: Wikimedia Commons.
