Mỗi khi có tin bão Thanh Hóa, điện thoại của bà con lại rộn lên đủ thứ tin: ảnh vệ tinh không rõ nguồn, video bão năm nào đó, lời đồn “bão đổi hướng vào thẳng đây”. Đọc nhiều mà vẫn không biết nhà mình nên làm gì. Ở vùng ven biển như Nga Sơn, nơi có đê biển, có tàu thuyền đánh bắt, có ruộng lúa, ao nuôi sát biển, đọc đúng tin và đọc sớm có khi là chuyện giữ được tài sản, giữ được người.
Bài này là trang thường trực cho mùa bão cuối năm: nên theo dõi tin ở đâu, đọc một bản tin bão thế nào, cấp gió và cấp độ rủi ro thiên tai nghĩa là gì, mỗi mức thì nhà mình làm gì, và gọi ai khi cần giúp. Bài viết theo các quy định và nguồn chính thức hiện hành; tin về từng cơn bão cụ thể, bà con luôn theo bản tin mới nhất của cơ quan khí tượng và thông báo của xã.
Theo dõi tin bão Thanh Hóa ở đâu cho đúng?
Bà con chỉ cần nhớ vài nguồn đáng tin, xếp theo thứ tự từ trên xuống:
- Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (nchmf.gov.vn): nơi ra bản tin bão, áp thấp nhiệt đới chính thức cho cả nước, có bản đồ đường đi và vùng gió mạnh.
- Đài Khí tượng thủy văn khu vực Bắc Trung Bộ và Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Thanh Hóa: bản tin chi tiết hơn cho vùng biển và đất liền Thanh Hóa, gồm mưa, gió mạnh, sóng lớn trên vùng biển của tỉnh.
- Cổng thông tin Phòng chống thiên tai tỉnh Thanh Hóa (pctt.thanhhoa.gov.vn): công điện, chỉ đạo ứng phó và bản tin dự báo của tỉnh.
- Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), Đài phát thanh và truyền hình của tỉnh: phát bản tin bão theo quy định, nghe được cả khi mất mạng nếu có đài chạy pin.
- Báo Thanh Hóa và các báo chính thống: đưa tin chỉ đạo của tỉnh, tình hình ở từng địa phương.
- Loa phát thanh của xã, thôn và thông báo của ủy ban xã: nói rõ nhất việc bà con ở đây phải làm, như lịch sơ tán, cấm biển, điểm tránh trú.
- Tin nhắn cảnh báo thiên tai do nhà mạng gửi theo yêu cầu của cơ quan chức năng: đọc kỹ, làm theo.
Với tàu thuyền đang trên biển, ngoài liên lạc với gia đình và Bộ đội Biên phòng, hệ thống Đài thông tin duyên hải cũng phát tin bão trên sóng vô tuyến cho tàu cá. Chủ tàu nên giữ máy liên lạc luôn hoạt động và làm theo lệnh gọi tàu vào bờ.
Còn những trang mạng xã hội tự đặt tên kiểu “tin bão nóng”, video ghép nhạc dồn dập, ảnh đường đi của bão không ghi nguồn: không tin, không chia sẻ. Một tin đồn sai có thể làm cả xóm hoảng loạn, hoặc tệ hơn, làm người ta chủ quan khi bão thật sự đến.
Cách đọc một bản tin bão
Bản tin bão của cơ quan khí tượng thường có các phần sau. Hiểu được từng phần là bà con tự biết cơn bão gần hay xa, mạnh hay yếu:
- Vị trí tâm bão: ghi bằng tọa độ kinh độ, vĩ độ và mô tả dễ hiểu như “cách bờ biển các tỉnh … khoảng … km”.
- Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão: ghi theo cấp, ví dụ “cấp 10, giật cấp 12”. Giật là những cơn gió mạnh lên đột ngột trong thời gian ngắn.
- Hướng và tốc độ di chuyển: ví dụ “hướng Tây Tây Bắc, mỗi giờ đi được 10–15 km”. Bão đi chậm thường gây mưa kéo dài hơn.
- Dự báo 24, 48, 72 giờ tới: vị trí, cường độ dự kiến của bão theo từng mốc.
- Vùng nguy hiểm trên biển: tàu thuyền hoạt động trong vùng này có nguy cơ cao chịu ảnh hưởng của gió mạnh, sóng lớn.
- Cấp độ rủi ro thiên tai: từ cấp 3 đến cấp 5 với bão, cho từng vùng.
- Cảnh báo kèm theo: mưa lớn, nước dâng do bão, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất.
- Thời gian ban hành bản tin tiếp theo: để biết khi nào cập nhật.
Mẹo nhỏ: đọc dòng “vùng ảnh hưởng” và “cấp độ rủi ro” trước. Thấy có tên Thanh Hóa hoặc “vịnh Bắc Bộ”, “Bắc Trung Bộ” là phải theo dõi sát. Rồi xem thời gian dự báo bão vào gần bờ, để tính xem nhà mình còn bao nhiêu giờ chuẩn bị.
Cấp gió: cấp 6, cấp 8, cấp 12 khác nhau thế nào?
Việt Nam dùng thang sức gió Beaufort mở rộng đến cấp 17. Một vài mốc dễ nhớ:
- Cấp 6–7 (khoảng 39–61 km/h): áp thấp nhiệt đới. Cây cối rung lắc, đi ngược gió khó khăn, biển động, nguy hiểm cho thuyền nhỏ.
- Cấp 8–9 (khoảng 62–88 km/h): bão. Cành cây gãy, tốc mái nhà yếu, biển động mạnh, rất nguy hiểm cho tàu thuyền.
- Cấp 10–11 (khoảng 89–117 km/h): bão mạnh. Cây to có thể đổ, nhà cửa hư hại đáng kể, biển động dữ dội.
- Cấp 12–15 (khoảng 118–183 km/h): bão rất mạnh. Sức phá hoại lớn, nhà cấp bốn, mái tôn dễ bị tốc, cột điện, cây lớn đổ hàng loạt.
- Cấp 16 trở lên (từ khoảng 184 km/h): siêu bão. Sức tàn phá rất lớn trên diện rộng.
Chữ “giật” trong bản tin rất quan trọng. Bão cấp 10 giật cấp 12 nghĩa là có những cơn gió đột ngột mạnh như bão rất mạnh. Nhà cửa, mái tôn thường hỏng vì những cơn giật này, nên cứ chằng chống theo mức gió giật chứ đừng theo mức gió trung bình.
Cấp độ rủi ro thiên tai từ 1 đến 5 nghĩa là gì?
Theo Quyết định 18/2021/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, mỗi bản tin thiên tai kèm theo cấp độ rủi ro, chia 5 cấp, mỗi cấp có một màu:
- Cấp 1, màu xanh dương nhạt: rủi ro nhỏ.
- Cấp 2, màu vàng nhạt: rủi ro trung bình.
- Cấp 3, màu da cam: rủi ro lớn.
- Cấp 4, màu đỏ: rủi ro rất lớn.
- Cấp 5, màu tím: thảm họa.
Với áp thấp nhiệt đới và bão, cấp độ rủi ro chỉ dùng từ cấp 3 đến cấp 5. Nghĩa là hễ có áp thấp nhiệt đới hay bão ảnh hưởng, đó đã là rủi ro lớn. Ví dụ, áp thấp nhiệt đới hoặc bão cấp 8–9 thường ở cấp độ 3; bão rất mạnh cấp 12–13 vào vùng biển ven bờ, đất liền khu vực Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ được xếp cấp độ 4; siêu bão từ cấp 16 vào đất liền là cấp độ 5.
Mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, nước dâng do bão cũng có cấp độ rủi ro riêng và được nêu trong bản tin. Khi thấy các cảnh báo này, dù gió không quá mạnh, bà con vùng trũng, gần sông, gần đê vẫn phải đề phòng.
Mưa lớn, nước dâng, lũ quét: đọc cảnh báo thế nào?
Bản tin thường ghi lượng mưa theo milimét, ví dụ “mưa phổ biến 100–200 mm”. Cách hình dung đơn giản: 100 mm mưa là mỗi mét vuông đất hứng 100 lít nước, nếu không thoát được thì mặt đất ngập 10 cm. Mưa liên tục nhiều ngày, cộng thêm triều cường, là lúc ruộng lúa, ao nuôi, khu dân cư thấp trũng dễ ngập.
Nước dâng do bão là hiện tượng mực nước biển dâng cao khi bão vào gần bờ. Nếu trùng với lúc triều cường, nước dâng có thể tràn qua bờ bao, đê yếu, gây ngập vùng ven biển. Bà con ở ngoài đê, sát biển phải đặc biệt chú ý cảnh báo này và làm theo lệnh sơ tán. Cảnh báo lũ quét, sạt lở đất chủ yếu dành cho vùng đồi núi, nhưng con cháu làm ăn ở miền núi cũng cần biết để tránh đi qua những đoạn đường nguy hiểm.
Việc cần làm theo từng mức
Khi bão còn ở xa, mới có tin trên Biển Đông
- Kiểm tra túi đồ khẩn cấp, sạc đầy điện thoại, sạc dự phòng, đèn pin.
- Gia cố mái nhà, dọn đồ trên sân, tỉa cành cây gần nhà.
- Tàu thuyền đang trên biển theo dõi tin liên tục, liên lạc với gia đình và Biên phòng.
- Theo dõi bản tin mỗi lần cập nhật.
Khi bản tin nêu Thanh Hóa trong vùng ảnh hưởng, cấp độ rủi ro 3
- Tàu thuyền vào nơi neo đậu an toàn theo hướng dẫn, không ra khơi.
- Thu hoạch sớm lúa, hoa màu nếu kịp; gia cố bờ ao, chuồng trại.
- Khơi thông cống rãnh, chuẩn bị bao cát, kê cao lương thực, giấy tờ.
- Nhà yếu, nhà ở vùng trũng chuẩn bị chỗ sang tránh trú.
Khi rủi ro cấp 4, cấp 5 hoặc có lệnh sơ tán
- Sơ tán ngay theo hướng dẫn của xã, không chần chừ vì tiếc của.
- Đưa người già, trẻ nhỏ, người ốm, phụ nữ mang thai đi trước.
- Mang theo túi đồ khẩn cấp, thuốc men, giấy tờ.
- Ngắt cầu dao, khóa van nước trước khi rời nhà.
Khi bão đang đổ bộ và sau bão
- Ở yên trong nhà kiên cố hoặc nơi tránh trú, không ra ngoài kể cả lúc gió tạm lặng.
- Không đi qua vùng ngập, ngầm tràn, không đứng gần cột điện, cây to.
- Sau bão, tránh dây điện đứt, kiểm tra nhà trước khi vào lại, đun sôi nước uống.
- Hỏi thăm hàng xóm, nhất là nhà có người già sống một mình.
Số khẩn cấp cần nhớ trong mùa bão
Gọi các số này không mất tiền. Khi gọi, nói rõ chuyện gì, ở đâu, bao nhiêu người, có ai bị thương không:
- 112: tìm kiếm cứu nạn, thiên tai.
- 113: công an.
- 114: cứu nạn, cứu hộ, chữa cháy.
- 115: cấp cứu.
Ngoài ra, lưu số trưởng thôn, ủy ban xã, trạm y tế xã và một vài người thân ở chỗ cao. Ghi ra giấy dán lên tường, vì khi mất điện, hết pin thì danh bạ trong máy không còn dùng được.
Làm việc này trên Tiện Ích Địa Phương
Tiện Ích Địa Phương là ứng dụng tiện ích của khu vực, đang chuẩn bị ra mắt, bắt đầu với Tiện Ích Nga Sơn. Ứng dụng không thay bản tin của cơ quan khí tượng, nhưng đưa thông tin của xã đến tay bà con nhanh hơn:
- Thông báo địa phương: Ban quản trị khu vực gửi thông báo của xã đến người theo dõi xã đó. Thông báo thường chỉ gửi từ 6 giờ sáng đến 10 giờ tối để không làm phiền bà con. Riêng thông báo loại Khẩn như sơ tán, cấm biển được gửi bất kể giờ nào, cả ngày lẫn đêm, và phải được hai người xác nhận trước khi gửi để tránh gửi nhầm.
- Khẩn cấp & Cứu hộ: nút gọi nhanh 112, 113, 114, 115, đầu mối cứu hộ và điểm tránh trú trong vùng. Danh sách lưu sẵn trên máy, mất mạng vẫn mở được.
- Danh bạ công: số ủy ban xã, trạm y tế, công an xã, có nút gọi và chỉ đường.
- Sau bão: tìm thợ sửa mái, sửa điện, cửa hàng vật liệu xây dựng trong vùng.
Ứng dụng không phải ứng dụng của Nhà nước, không thay thế các số khẩn cấp và bản tin chính thức. Người dân dùng miễn phí, xem không cần đăng nhập.
Bản tin bão đã đăng trước đây
Hai bản tin dưới đây là tin cũ của mùa mưa bão năm 2026, giữ lại để bà con tham khảo cách một đợt áp thấp, bão ảnh hưởng đến Thanh Hóa. Khi có bão mới, luôn theo bản tin mới nhất.
Câu hỏi thường gặp
Xem tin bão chính thức ở đâu nhanh nhất?
Trang nchmf.gov.vn của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, bản tin trên VTV, VOV, và thông báo, loa phát thanh của xã. Với việc của nhà mình như sơ tán, cấm biển, thông báo của xã là rõ nhất.
Bão cấp 8 có nguy hiểm không?
Có. Gió cấp 8 khoảng 62–74 km/h đủ làm gãy cành cây, tốc mái nhà yếu, biển động mạnh. Với bão và áp thấp nhiệt đới, cấp độ rủi ro thấp nhất đã là cấp 3, tức rủi ro lớn.
Gió lặng giữa lúc bão có phải bão đã qua?
Chưa chắc. Đó có thể là lúc mắt bão đi qua, gió sẽ quay lại rất mạnh từ hướng ngược lại. Chỉ ra ngoài khi đã có thông báo bão qua hẳn.
Mất điện, mất sóng thì nghe tin bão bằng cách nào?
Dùng đài radio chạy pin, nghe loa phát thanh của xã, giữ pin điện thoại để đọc tin nhắn cảnh báo. Danh sách số khẩn cấp trong ứng dụng Tiện Ích Địa Phương lưu sẵn trên máy nên vẫn mở được khi mất mạng.
Ứng dụng có tự báo bão không?
Ứng dụng không tự làm dự báo. Thông báo trong ứng dụng là thông báo của xã do Ban quản trị khu vực đăng, dựa trên chỉ đạo của chính quyền và bản tin chính thức.
Bão không chờ ai chuẩn bị xong mới đến. Đọc đúng tin, đọc sớm, và làm theo hướng dẫn của xã là cách tốt nhất để cả nhà bình an qua mùa bão. Chia sẻ bài này cho người thân ở vùng ven biển, nhất là nhà có tàu thuyền và có người già.
Nguồn tham khảo:
- Quyết định 18/2021/QĐ-TTg quy định về dự báo, cảnh báo, truyền tin thiên tai và cấp độ rủi ro thiên tai: vupc.mae.gov.vn/Data/files/18_2021_QD-TTg.doc
- Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia: nchmf.gov.vn
- Cổng thông tin Phòng chống thiên tai tỉnh Thanh Hóa: pctt.thanhhoa.gov.vn
- Báo Nhân Dân, Hiểu thế nào về sức gió mạnh trong cơn bão: nhandan.vn/hieu-the-nao-ve-suc-gio-manh-trong-con-bao-post427410.html
- Báo Thanh Hóa: baothanhhoa.vn
