Bảo mật tài khoản Zalo, Facebook giờ quan trọng không kém khóa cửa nhà. Ở quê, chuyện “Zalo bị hack, nhắn tin vay tiền cả danh bạ” đã không còn hiếm. Kẻ gian chiếm tài khoản của một người, rồi giả làm người đó nhắn cho anh em, hàng xóm: “Đang kẹt, chuyển giúp mấy triệu, tối trả”. Người nhận thấy tên quen, ảnh quen, nên tin.
Thiệt hại không dừng ở số tiền. Người bị chiếm tài khoản mất ảnh, mất tin nhắn, mất cả lòng tin của người quen. Có người phải gọi điện xin lỗi từng nhà vì tài khoản của mình đã lừa họ.
Tin vui là phần lớn các vụ chiếm tài khoản chặn được bằng vài thao tác cài đặt và vài thói quen nhỏ. Dưới đây là cách tài khoản bị chiếm, 8 bước bảo vệ, và việc cần làm ngay nếu lỡ mất tài khoản. Làm một lần, yên tâm lâu dài.
Vì sao tài khoản bị chiếm?
- Bấm vào đường link lạ rồi nhập số điện thoại, mật khẩu vào trang giả.
- Đọc mã xác nhận gửi về tin nhắn cho người khác.
- Dùng mật khẩu dễ đoán, dùng chung một mật khẩu cho nhiều nơi.
- Đăng nhập trên máy lạ, máy ở quán rồi quên đăng xuất.
- Cài ứng dụng không rõ nguồn gốc theo lời người lạ.
- Điện thoại không có mã khóa, bị mất hoặc bị người khác cầm.
Kẻ gian không cần giỏi máy tính. Chúng chỉ cần một người bấm nhầm, đọc nhầm.
Một kịch bản hay gặp: bạn nhận tin nhắn Zalo từ một người quen, nhờ “bình chọn giúp cháu thi vẽ”, kèm đường link. Bạn bấm vào, trang hiện ra giống trang đăng nhập Zalo hoặc Facebook, đòi số điện thoại và mật khẩu, rồi đòi mã gửi về tin nhắn. Nhập xong, tài khoản của bạn đã sang tay kẻ gian. Người quen kia cũng đã bị chiếm tài khoản theo đúng cách đó. Vòng lừa cứ thế lan qua danh bạ.
8 bước bảo mật tài khoản
1. Bật xác thực hai lớp
Khi bật xác thực hai lớp, dù kẻ gian biết mật khẩu, họ vẫn cần thêm một bước xác minh trên máy của bạn mới vào được.
- Trên Zalo: vào Cá nhân, chọn Cài đặt (biểu tượng bánh răng), chọn Tài khoản và bảo mật, bật Xác thực hai lớp.
- Trên Facebook: vào Cài đặt và quyền riêng tư, chọn Cài đặt, vào Trung tâm tài khoản, chọn Mật khẩu và bảo mật, chọn Xác thực hai yếu tố rồi làm theo hướng dẫn.
Tên mục có thể khác chút ít tùy phiên bản. Nếu không tìm thấy, nhờ con cháu bật giúp.
2. Đặt mật khẩu riêng, khó đoán
Không dùng ngày sinh, số điện thoại, 123456. Mỗi tài khoản một mật khẩu. Có thể ghép vài chữ dễ nhớ với số, ví dụ tên một món ăn quê và một năm đáng nhớ. Ghi ra sổ, cất ở nhà, không chụp ảnh lưu trong máy.
3. Không bao giờ đọc mã xác nhận cho ai
Mã gửi về tin nhắn là chìa khóa nhà bạn. Không nhân viên nào, không người quen nào cần bạn đọc mã đó. Ai hỏi mã, chắc chắn có vấn đề, kể cả khi họ xưng là người nhà. Kẻ gian hay nói “mình gửi nhầm mã sang máy bạn, đọc lại giúp mình”: đó chính là mã đăng nhập tài khoản của bạn.
4. Cẩn thận với đường link
Link báo trúng thưởng, nhận quà, xem ảnh “có mặt bạn”, bình chọn cho cháu thi… thường dẫn tới trang giả để lấy tài khoản. Không bấm, không nhập gì. Muốn kiểm tra, gọi trực tiếp người gửi.
5. Kiểm tra thiết bị đang đăng nhập
Trong cài đặt bảo mật có danh sách các máy đang đăng nhập tài khoản. Thấy máy lạ, đăng xuất ngay và đổi mật khẩu. Nên xem lại mỗi tháng một lần.
6. Khóa màn hình điện thoại
Đặt mã khóa màn hình. Điện thoại rơi mất mà không khóa thì người nhặt được mở Zalo, Facebook như chủ. Zalo còn có mã khóa riêng cho ứng dụng, bật thêm cho chắc.
7. Hạn chế công khai thông tin
Không đăng ảnh căn cước, vé máy bay, hóa đơn có số tài khoản. Để danh sách bạn bè ở chế độ riêng tư. Kẻ gian dựa vào những thông tin này để giả làm bạn, hoặc để biết nên nhắn cho ai.
8. Cập nhật ứng dụng
Cập nhật Zalo, Facebook và hệ điều hành khi có bản mới. Bản mới thường vá các lỗ hổng bảo mật. Chỉ cập nhật từ CH Play hoặc App Store, không cập nhật qua đường link ai gửi.
Tài khoản phải gắn số điện thoại chính chủ
Theo Nghị định 147/2024/NĐ-CP của Chính phủ, từ ngày 25/12/2024, tài khoản mạng xã hội ở Việt Nam phải được xác thực bằng số điện thoại di động. Tài khoản chưa xác thực sẽ không được đăng bài, bình luận, phát trực tiếp.
Với người dùng, điều này có nghĩa: số điện thoại gắn với Zalo, Facebook là thứ phải giữ thật chắc. Đừng để số hết hạn, đừng cho người khác mượn sim. Mất số là mất đường lấy lại tài khoản.
Nhận được tin nhắn vay tiền từ người quen: làm gì?
Gọi điện thoại trực tiếp cho người đó, gọi số quen đã lưu, không gọi số trong tin nhắn. Nghe đúng giọng, hỏi một chuyện chỉ hai người biết, mới chuyển. Kẻ gian có thể dùng video giả mặt người quen, nên cuộc gọi video ngắn, mờ, giật, rồi tắt ngay cũng chưa chắc là thật.
Thêm một dấu hiệu: tài khoản nhận tiền đứng tên người lạ, không phải tên người đang nhắn. Gặp trường hợp này thì dừng lại.
Lỡ bị chiếm tài khoản: làm gì trong giờ đầu
- Báo ngay cho người thân, bạn bè bằng cách khác (gọi điện, nhờ tài khoản của người nhà đăng thông báo) để họ không chuyển tiền.
- Dùng chức năng quên mật khẩu, lấy lại tài khoản theo hướng dẫn chính thức của Zalo, Facebook.
- Lấy lại được thì đổi mật khẩu, đăng xuất khỏi mọi thiết bị lạ, bật xác thực hai lớp.
- Đổi mật khẩu email, ngân hàng nếu dùng chung mật khẩu.
- Nếu đã mất tiền: gọi ngân hàng, giữ bằng chứng (ảnh chụp tin nhắn, số tài khoản nhận), trình báo công an xã.
Cuộc gọi, tin nhắn có dấu hiệu lừa đảo có thể phản ánh qua đầu số 156 (gọi hoặc nhắn tin) để cơ quan chức năng xử lý.
Bảo vệ tài khoản của ông bà, bố mẹ
Người lớn tuổi hay bị nhắm tới vì ít cảnh giác với đường link, mã xác nhận. Khi về quê, con cháu nên ngồi cùng bố mẹ:
- Bật xác thực hai lớp cho Zalo, Facebook của bố mẹ.
- Đặt mã khóa màn hình và mã khóa Zalo.
- Xóa những ứng dụng lạ không rõ ai cài.
- Dặn một câu: “Ai hỏi mã, hỏi tiền qua tin nhắn, gọi con trước”.
Làm việc này trên Tiện Ích Địa Phương
Khi liên hệ thợ, quán ăn, người bán trên Chợ quê qua ứng dụng Tiện Ích Địa Phương (sắp ra mắt ở Nga Sơn), bạn nhắn tin ngay trong ứng dụng. Số điện thoại của hai bên được che, và tin nhắn có dấu hiệu lừa đảo, như đòi chuyển tiền cọc hay gửi đường link lạ, sẽ được cảnh báo. Bạn không phải đưa số Zalo cho người lạ ngay từ đầu.
Ứng dụng đăng nhập bằng số điện thoại và mã OTP 6 số. Mã này chỉ nhập vào ứng dụng, chúng tôi không bao giờ gọi điện hay nhắn tin hỏi mã của bạn. Cần hỏi gì, gọi hoặc nhắn Zalo 0876 906 906 (7:30 – 21:00 hằng ngày). Người dân dùng ứng dụng không mất phí.
Câu hỏi thường gặp
Bật xác thực hai lớp có phiền không?
Chỉ phiền một chút khi đăng nhập trên máy mới. Trên máy quen, bạn dùng bình thường.
Đổi điện thoại mới có mất Zalo không?
Không, nếu bạn nhớ mật khẩu và còn giữ số điện thoại. Trước khi đổi máy, nên sao lưu tin nhắn theo hướng dẫn trong cài đặt của Zalo.
Mất sim điện thoại thì tài khoản có bị chiếm không?
Có nguy cơ, vì người khác có thể dùng sim để nhận mã. Báo ngay nhà mạng khóa sim, làm lại sim cùng số, rồi đổi mật khẩu các tài khoản.
Có nên dùng ứng dụng lạ để “xem ai vào trang cá nhân” không?
Không. Những ứng dụng, đường link kiểu này thường để lấy tài khoản. Facebook cho biết họ không cho người dùng theo dõi ai đã xem trang cá nhân của mình.
Tài khoản bị chiếm và đã có người chuyển tiền thì báo ở đâu?
Người chuyển tiền gọi ngay ngân hàng của họ để đề nghị tra soát, rồi cùng trình báo công an xã kèm bằng chứng. Càng báo sớm càng có cơ hội ngăn tiền bị rút đi.
Tài khoản Zalo, Facebook của mình gắn với niềm tin của cả danh bạ. Giữ nó an toàn là giữ cho người thân khỏi bị lừa. Chia sẻ bài này vào nhóm Zalo của gia đình nhé.
Nguồn tham khảo:
- Chính phủ, Nghị định 147/2024/NĐ-CP, xác thực tài khoản mạng xã hội bằng số điện thoại từ 25/12/2024 (Trung tâm PVHCC Nghệ An): https://hcc.nghean.gov.vn/tin-tong-hop/tu-25-12-xac-thuc-tai-khoan-mang-xa-hoi-bang-so-dien-thoai-di-dong-1670.html
- Meta, Trung tâm trợ giúp Facebook, xác thực hai yếu tố: https://www.facebook.com/help
- Bộ Thông tin và Truyền thông, tổng đài 156 tiếp nhận phản ánh cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo (Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ): https://thitruongtaichinhtiente.vn/trien-khai-tong-dai-156-tiep-nhan-phan-anh-tin-nhan-rac-cuoc-goi-rac-cuoc-goi-co-dau-hieu-lua-dao-42937.html
