VNeID mức 2 cho người già là việc nhiều gia đình đang làm, nhưng không ít ông bà còn ngại: sợ khó, sợ bị lừa, sợ bấm nhầm. Có ông nghe hàng xóm kể bị gọi điện “cập nhật định danh” rồi mất tiền, thế là nhất định không cho con cài. Có bà đi khám bệnh quên thẻ bảo hiểm y tế giấy ở nhà, phải quay về lấy.
Thật ra, với sự giúp đỡ của con cháu và công an xã, việc đăng ký và kích hoạt không quá phức tạp, và lợi ích thì rõ ràng. Điều quan trọng là làm đúng chỗ, đúng cách, và dặn ông bà vài điều để không bị kẻ gian lợi dụng.
Bài này viết cho con cháu muốn giúp ông bà: VNeID mức 2 dùng để làm gì, cần chuẩn bị gì, đi đâu, và giữ an toàn thế nào. Quy trình cụ thể có thể thay đổi theo từng thời điểm, nên hãy hỏi lại công an xã trước khi đi.
VNeID mức 2 là gì?
VNeID là ứng dụng định danh điện tử do Bộ Công an xây dựng và quản lý. Theo Nghị định 69/2024/NĐ-CP của Chính phủ (hiệu lực từ ngày 1/7/2024), công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên có căn cước hoặc căn cước công dân còn hiệu lực được cấp tài khoản định danh điện tử mức 2.
Tài khoản mức 1 chỉ có thông tin cơ bản. Tài khoản mức 2 được xác thực đầy đủ, có ảnh khuôn mặt và vân tay đã đối chiếu, nên dùng được để đăng nhập dịch vụ công trực tuyến, xuất trình các giấy tờ đã tích hợp như thẻ bảo hiểm y tế, giấy phép lái xe, và nhiều tiện ích khác.
Ông bà được lợi gì?
- Đi khám bệnh có thể dùng thẻ bảo hiểm y tế đã tích hợp trên VNeID hoặc căn cước gắn chip thay cho thẻ giấy, ở những cơ sở đã áp dụng.
- Xem được sổ sức khỏe điện tử, lịch sử khám chữa bệnh khi đã được cập nhật.
- Con cháu giúp nộp hồ sơ trực tuyến, ông bà đỡ phải lên xã nhiều lần.
- Ít phải mang theo nhiều giấy tờ, giảm nguy cơ thất lạc.
- Đi tàu, đi máy bay trong nước có thể xuất trình giấy tờ trên VNeID.
VNeID không bắt buộc với người không dùng điện thoại thông minh. Ông bà không có tài khoản vẫn đi khám, làm thủ tục bằng giấy tờ như bình thường.
Đăng ký ở đâu?
Theo hướng dẫn của Bộ Công an, tài khoản mức 2 được đăng ký tại công an cấp xã hoặc nơi làm thủ tục cấp căn cước. Nhiều người đã đăng ký luôn khi đi làm căn cước gắn chip. Nếu ông bà đã làm căn cước mà chưa có tài khoản, hỏi công an xã xem cần làm gì thêm.
Sau khi hồ sơ được duyệt, số điện thoại của ông bà sẽ nhận tin nhắn thông báo. Theo Nghị định 69/2024/NĐ-CP, người được cấp tài khoản kích hoạt trên ứng dụng VNeID trong vòng 7 ngày kể từ khi nhận thông báo. Quá hạn thì liên hệ cơ quan công an để được hỗ trợ.
Ông bà ốm yếu, đi lại khó khăn: gọi hỏi công an xã xem có hỗ trợ tại nhà hay không. Nhiều nơi từng tổ chức các đợt hỗ trợ lưu động cho người cao tuổi.
Cần chuẩn bị gì?
- Căn cước gắn chip của ông bà, còn hạn.
- Một chiếc điện thoại thông minh dùng số điện thoại chính chủ của ông bà (số đăng ký đúng tên ông bà).
- Ông bà phải có mặt, vì cần thu nhận ảnh khuôn mặt, vân tay của chính người được cấp tài khoản.
- Thẻ bảo hiểm y tế, giấy phép lái xe nếu muốn tích hợp.
- Người nhà đi kèm để ghi nhớ mật khẩu, hướng dẫn lại ở nhà.
Hãy gọi hỏi công an xã giờ tiếp nhận, có cần hẹn trước không. Mang theo điện thoại đã sạc đầy pin.
Kiểm tra số điện thoại trước khi đi
Nhiều ông bà dùng số do con cháu mua hộ, đăng ký tên con cháu. Khi đó cần ra cửa hàng nhà mạng chuyển số về đúng tên ông bà trước, hoặc dùng một số khác đã chính chủ. Việc này nên làm trước vài hôm để khỏi phải đi hai lần.
Kích hoạt trên điện thoại: các bước chung
- Cài ứng dụng VNeID từ CH Play (Android) hoặc App Store (iPhone). Kiểm tra đúng tên VNeID, nhà phát triển thuộc Bộ Công an.
- Mở ứng dụng, chọn kích hoạt tài khoản, nhập số định danh cá nhân (số căn cước) và số điện thoại.
- Nhập mã kích hoạt gửi về tin nhắn. Mã này chỉ nhập vào ứng dụng, không đọc cho ai.
- Đặt mật khẩu và mã khóa (passcode) theo hướng dẫn.
- Làm theo các bước xác thực hiện trên màn hình.
Các bước có thể khác một chút giữa các phiên bản ứng dụng. Nếu thấy lạ, dừng lại và hỏi công an xã.
Sau khi kích hoạt: cài đặt cho ông bà dễ dùng
- Đặt mật khẩu, mã khóa ông bà nhớ được, ghi vào sổ cất ở nhà.
- Đưa biểu tượng VNeID ra màn hình chính, cạnh nút gọi điện.
- Tích hợp thẻ bảo hiểm y tế, chỉ cho ông bà chỗ mở thẻ khi đi khám.
- Tập mở ứng dụng vài lần cùng ông bà.
- Nếu máy hỗ trợ, bật đăng nhập bằng khuôn mặt hoặc vân tay để ông bà khỏi nhớ mật khẩu.
Tập cho ông bà mở thẻ bảo hiểm y tế
Đây là việc ông bà dùng nhiều nhất. Con cháu ngồi cạnh, cho ông bà tự làm vài lần: mở VNeID, nhập mã khóa, tìm mục giấy tờ đã tích hợp, mở thẻ bảo hiểm y tế, đưa màn hình cho nhân viên y tế xem. Viết bốn bước này ra một tờ giấy nhỏ, gấp lại để trong ví cùng căn cước.
Dặn thêm ông bà: lần đầu đi khám bằng VNeID, vẫn nên mang căn cước gắn chip theo. Nếu ở quầy chưa đọc được trên điện thoại, nhân viên có thể tra bằng căn cước. Hỏi trước trạm y tế xã hoặc bệnh viện xem nơi đó đã nhận thẻ trên VNeID chưa.
Người nhà giữ gì, không giữ gì
Con cháu nên biết mật khẩu để giúp khi ông bà quên, nhưng không đăng nhập tài khoản của ông bà trên máy mình. Mỗi người một tài khoản, trên máy của chính người đó.
Cảnh giác lừa đảo giả danh VNeID
Bộ Công an đã nhiều lần cảnh báo: kẻ gian gọi điện xưng là công an, yêu cầu “cập nhật VNeID”, “nâng cấp định danh”, rồi gửi đường link qua Zalo, Facebook để cài ứng dụng giả. Ứng dụng giả xin quyền truy cập, đọc được tin nhắn chứa mã OTP, rồi rút tiền trong tài khoản ngân hàng. Kẻ gian thường biết trước họ tên, địa chỉ, số căn cước nên rất dễ tin.
Dặn ông bà:
- Công an chỉ hỗ trợ kích hoạt trực tiếp, không gọi điện hướng dẫn cài ứng dụng qua đường link.
- VNeID chỉ tải từ CH Play hoặc App Store.
- Không đọc mã, mật khẩu cho ai.
- Có cuộc gọi như vậy: cúp máy, gọi con cháu hoặc công an xã.
Nếu nghi đã cài ứng dụng giả: tắt mạng điện thoại, gọi ngay ngân hàng để khóa tài khoản, rồi báo công an xã.
Làm việc này trên Tiện Ích Địa Phương
Ứng dụng Tiện Ích Địa Phương (sắp ra mắt ở Nga Sơn) giúp bà con chuẩn bị trước khi đi:
- Danh bạ công có số điện thoại, địa chỉ, giờ làm việc của công an xã, Ủy ban xã để gọi hỏi trước.
- Mục Dịch vụ công hướng dẫn các thủ tục hay gặp, có đường dẫn tới cổng chính thức.
- Mục Thông báo đăng lịch hỗ trợ của xã khi xã có thông báo.
Tiện Ích Địa Phương không phải ứng dụng của Nhà nước, không kích hoạt VNeID hộ và không bao giờ hỏi mã OTP, mật khẩu VNeID của bạn. Người dân dùng ứng dụng không mất phí.
Câu hỏi thường gặp
Một số điện thoại có kích hoạt VNeID cho hai người được không?
Thường cần số điện thoại chính chủ của chính người được cấp tài khoản. Hỏi công an xã để biết quy định hiện hành.
Quên mật khẩu VNeID thì làm sao?
Dùng chức năng quên mật khẩu trong ứng dụng, hoặc nhờ công an xã hỗ trợ. Không nhờ người lạ làm hộ.
Ông bà không có điện thoại thông minh thì sao?
Vẫn đi khám, làm thủ tục bằng giấy tờ như bình thường. VNeID là để tiện hơn, không bắt buộc ai cũng phải có điện thoại thông minh. Hỏi công an xã về cách hỗ trợ dành cho người không dùng điện thoại thông minh.
Đổi điện thoại mới có phải đăng ký lại không?
Không phải đăng ký lại tài khoản, nhưng phải đăng nhập lại trên máy mới và có thể cần xác thực thêm. Giữ đúng số điện thoại đã đăng ký và nhớ mật khẩu là được.
Làm VNeID có mất tiền không?
Theo Nghị định 69/2024/NĐ-CP, người dân không phải trả phí khi được cấp tài khoản định danh điện tử. Ai đòi tiền để “làm VNeID nhanh” thì cảnh giác.
Một buổi sáng đưa ông bà lên công an xã có thể giúp ông bà đỡ vất vả cả năm. Chia sẻ bài này cho anh chị em trong nhà để cùng lo cho bố mẹ.
Ảnh: người dùng điện thoại, tác giả Tony Lam Hoang, CC0; phụ nữ xem điện thoại, tác giả Peter van der Sluijs, CC BY-SA 3.0. Nguồn: Wikimedia Commons.
Nguồn tham khảo:
- Chính phủ, Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử (Thư viện Pháp luật tóm tắt): https://thuvienphapluat.vn/ma-so-thue/phap-luat-thue/may-ngay-duoc-nang-len-dinh-danh-muc-2-tren-app-vneid-722802-202817.html
- Bộ Công an, cảnh báo thủ đoạn giả danh công an hướng dẫn cài đặt VNeID (Báo Luật sư Việt Nam): https://lsvn.vn/canh-bao-thu-doan-gia-danh-cong-an-huong-dan-cai-dat-vneid-de-chiem-doat-tai-san-1708000755.html
- Bộ Công an: https://bocongan.gov.vn
